Biodiversiteitsverlies: een materieel risico voor beleggingsportefeuilles

Het verdwijnen van dieren, planten en natuur heeft grote invloed op onze economie, zelfs op het voortbestaan van de mensheid. Steeds meer institutionele beleggers beschouwen het verlies aan biodiversiteit als een materieel risico voor hun beleggingen. “Een cruciale eerste stap. De allocatie van kapitaal blijft echter achter, terwijl er goede, logische én rendabele oplossingen zijn”, stelt Karel Nierop, Head of Products & Solutions bij Triodos Investment Management.

Veel pensioenfondsen aarzelen nog om biodiversiteit echt als beleggingsthema te omarmen. De veelheid aan definities en het hoge abstractieniveau kan voor terughoudendheid zorgen. Nierop: “In feite is het erg simpel: biodiversiteit zorgt voor het goed functioneren van de natuur en meer dan vijftig procent van de wereldeconomie is daarvan afhankelijk.”

Volgens Nierop zou biodiversiteitsverlies alleen om die reden al minstens even serieus genomen moeten worden als klimaatverandering. Ook hier gaat het om een systeemrisico, stelt Nierop. “Biodiversiteitsverlies vernietigt precies waar we economisch van afhankelijk zijn. Als je dat erkent, volgt de rest logischerwijs: beleggingsbeleid, selectiecriteria en de verantwoording naar deelnemers. Alle beleggingen hebben impact op biodiversiteit. Vooralsnog meestal negatief helaas, maar met de juiste keuzes kan die impact ook positief zijn.”

Geen excuus meer voor stilzitten

Pensioenfondsen zijn volgens Nierop vooral aan het worstelen met de praktische uitvoering van een strategie in biodiversiteit. Zijn advies: “Wacht niet te lang en erken verlies van biodiversiteit in ieder geval als een materieel risico.”

Een veelgehoord bezwaar is dat het lastig is om de impact van biodiversiteitsbeleggingen te meten, en dus moeilijk om er verantwoording over af te leggen richting stakeholders en deelnemers. Nierop begrijpt de behoefte aan indicatoren en standaarden. “Maar het mag geen excuus zijn om stil te blijven zitten. Ook bij klimaatbeleggen zijn we ooit gewoon begonnen, zonder dat er meteen één ultiem raamwerk bestond.”

Voor dat raamwerk zijn er voldoende aanknopingspunten. De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies zijn inmiddels glashelder: onder meer klimaatverandering, vervuiling, verlies van leefgebied en overexploitatie. “Daar bestaan al meetbare indicatoren voor, zoals bodemgezondheid, soortenrijkdom en landgebruik”, stelt Nierop.

Nieuwe technologie maakt het meten hiervan steeds eenvoudiger. “Met satellietdata en drones kun je over tijd veranderingen in landgebruik en bodemkwaliteit in kaart brengen. Met echo-technologie kun je bijvoorbeeld in een bos het verschil in soortenrijkdom meten aan de hand van geluid. AI-modellen maken analyse, patroonherkenning en voorspellingen steeds beter. Maar iemand moet het wel gaan meten. Dat gaat hand in hand met daadwerkelijk investeren”, stelt Nierop.

Een biodiversiteitsstrategie beperkt risico’s

Hoe zit het met rendement en risico van biodiversiteitsbeleggingen? Nierop stelt dat er wat dat betreft voldoende mogelijkheden zijn om eerste stappen te zetten. Bijvoorbeeld in regeneratieve land- of bosbouw. “Land- en bosbouw zijn al eeuwen een asset class. Het kent stabiele kasstromen en een lage correlatie met financiële markten. Die dynamiek verandert niet omdat je natuur-inclusiever gaat boeren of bossen anders beheert.”

Sterker, een biodiversiteitsstrategie kan risico’s juist verlagen. “Regeneratieve landbouw leidt tot betere bodemkwaliteit, en dat maakt een gebied minder kwetsbaar voor overstromingen of droogte. Gezonde bodems houden bijvoorbeeld meer water vast. Het zijn allemaal factoren die niet alleen biodiversiteit beschermen en verbeteren, maar die uiteindelijk ook doorwerken in financieel rendement”, betoogt Nierop.

Nierop wijst op het gevaar van vasthouden aan conventionele modellen. “Als je nu blijft investeren in niet-duurzame landbouw of bosbouw, loop je het risico dat dit de ‘stranded assets’ van de toekomst worden. Modellen die de bodem uitputten zijn op termijn namelijk ook financieel niet houdbaar. Onderzoek én praktijk laten zien dat natuur-inclusieve modellen duurzamer én financieel rendabel zijn.”

Daarnaast zien we de opkomst van zogeheten ‘Payments for Ecosystem Services’: financiële vergoedingen voor het leveren of behouden van ecosysteemdiensten, zoals koolstofvastlegging, waterzuivering of biodiversiteitsherstel. Het bekendste voorbeeld hiervan zijn carbon credits, maar het is breder. Zo kan een duurzame bosbeheerder een vergoeding van een drinkwaterbedrijf ontvangen omdat hij de kwaliteit en beschikbaarheid van het water stroomafwaarts verbetert. De EU heeft inmiddels een grootschalig plan voor natuurkredieten aangekondigd. “Daarmee kan natuurbehoud een extra inkomstenstroom bieden, onderbouwd door meetbare impact en betrouwbare contractuele afspraken,” aldus Nierop.

Een goed begin…

Nierop adviseert pensioenfondsen breder te kijken dan alleen een aparte ‘biodiversiteitsportefeuille’. “Biodiversiteit is geen aparte asset class. Het is een systeemrisico dat je binnen elke beleggingscategorie mee zou moeten nemen.”

In beursgenoteerde aandelen en obligaties ligt de focus vooral op het beperken van negatieve impact. “Kijk bijvoorbeeld naar hoe bedrijven omgaan met landgebruik of hun afhankelijkheid van natuurlijke hulpbronnen. Bedrijven die biodiversiteit schade toebrengen, brengen uiteindelijk ook een financieel risico met zich mee.”

Voor wie verder wil gaan dan uitsluiten, zijn er ook concrete oplossingen met positieve impact. “We hebben het over het financieren van duurzaam landgebruik, waterbeheer en duurzame voedselproductie; economische activiteiten waar we dagelijks van afhankelijk zijn”, stelt Nierop. Veel van deze oplossingen zijn te vinden op private markten.

Kleine projecten bundelen en opschalen

Beleggen in biodiversiteit vraagt om kennis van zaken, maar niet iedereen heeft een achtergrond in biologie. Toch hoeft dat geen blokkade te zijn, vindt Nierop. “Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden. Er zijn inmiddels gespecialiseerde fondsmanagers met tientallen jaren ervaring in dit domein.”

Triodos timmert al sinds de jaren negentig aan de weg met duurzame landbouwketens. “Via diverse fondsen zoals Triodos Groenfonds en via Triodos Bank zijn we heel actief op dit vlak.”

Triodos Investment Management ontwikkelt momenteel met een Canadees pensioenfonds een real assets-strategie gericht op regeneratieve landbouw en duurzaam bosbeheer in Europa en Noord-Amerika. “Door samen te werken met lokale partners die duurzaamheid echt begrijpen en kleinere investeringen te bundelen in een fondsstructuur, kun je op grotere schaal positieve biodiversiteitsimpact realiseren. Dat maakt het interessant voor partijen die tientallen miljoenen willen alloceren.”